طرز تهیه شله زرد - فوت و فن‌ها + خواص و تزیین

طرز تهیه شله زرد
نوشته شده در تاریخ: 1397/02/29 - 07:47

شله زرد برای بسیاری از ما یادآور دیگ‌های بزرگ بر‌پا شده در حیاط‌ و صف کشیدن برای هم‌زدن آن است زمانیکه عطر خوش زعفران همه جا را پرمی‌کرد. گاهی فامیل یا همسایه‌ای که نذر شله زرد داشت سینی به دست، درب خانه‌ها را می‌زد و سهم هرکس را در کاسه‌ای چینی به دستش می‌داد. همانطور که می‌دانید شله زرد خوشمزه و سنتی را بیشتر در ایام خاص ماه محرم، رمضان، اعیاد و مناسبت‌های مختلف مذهبی درست می‌کنند و در طرز تهیه شله زرد نکات کلیدی برای خوش‌عطر و طعم شدن آن وجود دارد به همین دلیل است که از طعم بعضی از آن‌ها سیر نمی‌شویم.

این دسر خوشمزه در زندگی‌ ایرانیان، از گذشته تا امروز جایگاه ویژه‌ای داشته‌ و به همراه سایر دسر‌های محبوب مثل فرنی، شیربرنج و حلوای زعفرانی در لیست پرطرفدارترین دسرهای ایرانی قرار دارد. بعضی افراد نوع گرم آن را دوست دارند و برخی شله زرد سردی که مدتی در یخچال نگهداری شده است را ترجیح می‌دهند، اما باید قبول کرد به عنوان یک طرفدار، هر دو نوع آن خوشمزه و دلپذیر است.

این دسر به دلیل ارزش غذایی بالا و مقوی بودن می‌تواند انرژی لازم را برای فرد روزه‌ دار تامین کند بنابراین گزینه مناسبی برای سفره سحری و افطار در ایام مبارک رمضان است. شاید درست کردن شله زرد ساده به نظر برسد اما فوت و فن‌های خاصی دارد که هر کسی آن‌ها را به شما نمی‌گوید. در این مطلب قصد داریم طرز تهیه شله زرد و انواع مختلف آن

 را به صورت مرحله‌به‌مرحله به همراه عکس و پیشنهاداتی برای تزیین در اختیار شما قرار دهیم.

طرز تهیه شله زرد نذری

درست کردن حجم زیادی شله زرد برای تعداد نفرات بالا ممکن است نگران کننده باشد، در صورتی که خوب از آب درنیاید قطعا مقدار زیادی مواد اولیه، وقت و انرژی به هدر رفته است. طرز تهیه و فوت وفن‌های درست کردن شله زرد نذری را در ادامه بخوانید و دیگر نگران نباشید.

مواد لازم برای تهیه شله زرد نذری

  • چهار کیلوگرم شکر
  • دو کیلوگرم برنج دانه ریز
  • 750 گرم خلال بادام 
  • نیم مثقال زعفران
  • 150 گرم کره
  • یک و نیم لیتر گلاب
  • هل و دارچین ساییده‌شده به مقدار لازم
  • 100 گرم خلال پسته و بادام برای تزئین

تزیین شله زرد نذری با قالب

طرز تهیه شله زرد نذری

در صورتیکه به برنج دانه ریز دسترسی نداشتید نگران نباشید، از انواع برنج می‌توانید استفاده کنید تنها باید به خاطر داشته باشید که مقدار آب بیشتری برای پخت برنج‌های دانه درشت نیاز خواهد بود.
بعد از شستن برنج، آن را از شب قبل خیس کنید (برای اینکار بهتر است از آب سرد استفاده کنید، کمی گلاب و هل آسیاب شده به آب آن اضافه کنید و بگذارید خوب خیس بخورد).

بعد از حدود 24 ساعت که برنج به خوبی خیس خورد آب اضافی آن را خالی کنید. قابلمه‌ای بزرگ را از آب پر کنید و روی حرارت بگذارید تا بجوشد. وقتی آب به جوش آمد برنجی که از قبل خیس و آب اضافه‌اش را خالی کرده‌بودید را به آن اضافه کنید و حرارت را زیاد کنید تا آب و برنج با هم بجوشند.

بعد از آنکه آب و برنج به جوش آمدند حرارت گاز را کم کنید و روی شعله ملایم قرار دهید تا برنج به آرامی بپزد و شکوفا شود. پخت برنج معمولا حدود دو ساعت زمان می‌برد در طول این مدت ‌گاهی آن را هم بزنید تا ته نگیرد(دقت کنید که برنج نباید خیلی وا برود).
زعفران دم‌کرده را به برنج اضافه کنید و خوب هم بزنید. (زعفران را با استفاده از هاون به خوبی بسایید و روی آن کمی آب‌جوش بریزید درب آن را بگذارید و چند دقیقه صبر کنید تا دم بکشد).
بعد از آنکه برنج مغزپخت شد باید شکر را اضافه کرد.

طرز تهیه شهد 

شکر را در ظرفی بزرگ ریخته و روی آن آب بریزید. محلول آب و شکر را هم بزنید تا شکر کاملا در آب حل شود.
برای گرفتن ناخالصی‌های دیگر مجددا با کمک صافی محلول آب و شکر را صاف کنید. بعد از آماده کردن شهد آن را به آرامی به برنج اضافه کنید و خوب هم بزنید تا با هم مخلوط شوند.

میزان شیرینی دسر سلیقه‌ای است، شله زرد را بچشید و اگر حس کردید کم شیرین است می‌توانید مقداری شکر اضافه کنید. اگر بعد از اضافه کردن شکر حس کردید غلظت برنج زیاد شده‌است یک یا دو لیوان آب به آن اضافه کرده و هم بزنید تا غلظت مناسب به دست بیاید.

وقتی برنج و شکر به خوبی پخته و غلیظ شد گلاب را اضافه کنید. حدودا 10 دقیقه بعد از اضافه کردن گلاب نوبت اضافه کردن کره است، کره را اضافه کنید و هم بزنید تا آب شود و به خوبی با باقی مواد مخلوط شود.
در این مرحله خلال بادام را اضافه کنید.

دقت کنید که بعد از اضافه کردن شکر و بقیه مواد یک لحظه هم نباید شله زرد را به حال خود رها کنید بلکه دائم باید آن را هم بزنید. بعد ازآن که شله زرد به غلظت مطلوب رسید حرارت آن را روی کمترین حد گذاشته و درب قابلمه را بگذارید تا خوب جا بیفتد. بعد از حدود یک ربع شعله را خاموش کنید و با دم‌کنی درب آن را ببندید و حدود 30 دقیقه به آن استراحت دهید، این کار باعث می‌شود شله زرد شما رنگ و لعاب بهتری پیدا کند.

شله زرد شما آماده شده‌است تنها کافی است آن را در کاسه‌های مورد نظر ریخته و بعد از آنکه روی آن کمی بست و سفت شد به دلخواه با استفاده از دارچین، پودر نارگیل، خلال بادام، پودر هل، خلال پسته یا گل سرخ تزیین کنید.

در بازار شابلون‌های مخصوصی با اسامی و شکل‌های مختلف موجود است بسته به مناسبت و مراسم خاص می‌توانید از آن‌ها برای تزیین شله زرد استفاده کنید تنها دقت داشته باشید که شابلون را باید در فاصله‌ای مناسب از روی شله زرد نگه دارید اگر خیلی دور باشد پودر دارچین شما پخش می‌شود و اگر خیلی نزدیک باشد تراکم دارچین در آن منطقه زیاد شده و نوشته شما خوانا نخواهد بود همچنین ممکن است قالب به شله زرد بچسبد و آن را خراب کند.

طرز تهیه شله زرد ساده خانگی

حتما برای شما هم پیش آمده است که دلتان یک دسر شیرین و خوشمزه بخواهد اما هیچ شیرینی دم دستتان نباشد، سری بعد که این حس به سراغتان آمد بی درنگ به آشپزخانه بروید و به سادگی یکی از خوشمزه‌ترین و پرطرفدارترین دسرهای ایرانی را درست کنید. ما در ادامه قصد داریم طرز تهیه شله زرد خانگی را به شما آموزش دهیم تا بتوانید به سادگی و سریع آن را آماده کنید.

مواد لازم برای تهیه شله زرد ساده خانگی

  • یک پیمانه برنج دانه‌ریز
  • شش پیمانه آب
  • دو پیمانه شکر
  • یک چهارم پیمانه خلال بادام
  • 50 گرم کره
  • نصف استکان زعفران ساییده و دم‌شده
  • نصف پیمانه گلاب
  • دارچین، خلال بادام و پسته به میزان دلخواه

شله زرد خانگی

طرز تهیه شله زرد ساده خانگی

 برنج را خوب بشویید و حداقل سه ساعت در آب گرم خیس کنید، بعد از سه ساعت آب آن را خالی کنید. شش پیمانه آب روی برنج بریزید و روی شعله ملایم قرار دهید تا بپزد. (برای اینکه عطر و طعم بهتری بگیرد می‌توانید هل را ساییده و مقداری آب‌جوش روی آن بریزید و بعد آب آن را صاف کرده و به آب برنج اضافه کنید تا با عطرهل خیس بخورد).
وقتی برنج کاملا پخت (بعد ازحدود یک ساعت) شکر را به آن اضافه کنید. شکر کمی آب می‌اندازد پس اگر آب شله زردتان کمی زیاد شد اصلا نگران نباشید در پروسه جوشیدن و حین پخت، تبخیر می‌شود.
شکر را می‌توانید در آب هم حل کرده و به صورت شهد به شله زرد اضافه کنید اما از آنجاییکه ما روش ساده و سریع را در نظر گرفته‌ایم مستقیما شکر را اضافه می‌کنیم.
کره و هل ساییده شده را به همراه زعفرانی که با آب جوش مخلوط کرده‌اید به برنج اضافه کنید و مواد را خوب هم بزنید تا ته نگیرد.
مرحله پخت این دسر حدود سه ساعت طول می‌کشد، وقتیکه احساس کردید غلظت آن به حد مطلوب رسیده است گلاب و هل را اضافه کنید و بعد از 5 دقیقه از روی شعله بردارید.
در مرحله آخر خلال‌های بادام را اضافه کنید و هم بزنید. در صورتیکه تمایلی به اضافه کردن خلال بادام ندارید می‌توانید تنها برای تزئین از آن استفاده کنید
حالا شله زرد شما آماده است، آن را در ظرف مورد نظرتان بریزید و با استفاده از دارچین و باقیمانده پودر هل و خلال بادام و پسته تزیین کنید.

شله زرد شما حاضر ایت آن را در ظرف دلخواهتان بریزید و در کنار یک استکان چای داغ، انواع دمنوش یا چای ماسالای مخصوص میل کنید و لذت ببرید.

طرز تهیه شله زرد داخل فر

در بالا طرز تهیه شله زرد خانگی را خواندید اما در صورتیکه درست کردن شله زرد و هم زدن مداوم آن برای شما سخت است، می‌توانید به راحتی آن را در فر درست کنید؛ پس در ادامه طرز تهیه شله زرد در فر را بخوانید.

مواد لازم 

  • یک کیلوگرم برنج
  • دو کیلوگرم شکر
  • 150 گرم کره
  • شش گرم زعفران
  • یک پیمانه گلاب
  • 150 گرم خلال بادام
  • 50 گرم خلال پسته

طرز تهیه شله زرد داخل فر

طرز تهیه شله زرد داخل فر

برنج را از چند ساعت قبل در آب خیس کنید، آب اضافه برنج را خالی کنید و آن را در قابلمه بریزید. حدودا شش برابر مقدار برنج، آب اضافه کنید و روی حرارت قرار دهید تا بجوشد.
بعد از جوشیدن شعله را کم کنید تا برنج مغزپخت شود. در مرحله بعدی زعفران دم‌کرده را اضافه کنید و خوب هم بزنید تا کاملا رنگ بگیرد.
شکر، گلاب و در صورت تمایل عرق هل را اضافه کنید و دائم هم بزنید تا ته نگیرد. کره را در ظرفی آب کرده و به همراه بادام‌ها به شله زرد اضافه کنید.
مواد را داخل ظرف مخصوص فر بریزید و در طبقه پایینی فر قرار دهید. بعد از حدود 30 دقیقه آن را از فر خارج کرده و در ظرف‌ بریزید و به دلخواه با خلال پسته، گل سرخ یا پودر هل و نارگیل تزیین کنید و قبل از سرو کردن آن را مدتی در یخچال قرار دهید.

پیشنهاداتی برای تزیین شله زرد 

تزیین شله زرد با مغز پسته و گلبرگ گل سرخ

تزیین دستی شله زرد با دارچین و خلال بادام

تزیین شله زرد با اشکال متقارن

طرح گلدان برای تزیین شله زرد

تزیین ساده و شکیل شله زرد

طرح گل با بادام و خلال پسته برای تزیین شله زرد

نکات کلیدی در طرز تهیه شله زرد

1) برنج‌های دانه ریز یا برنج آشی برای درست کردن شله زرد مناسب‌تر است. 
2) برنجی که برای شله زرد انتخاب می‌کنید بهتر است برنج ایرانی باشد تا عطر و کیفیت بهتری داشته باشد. 
3) اگر برنج به خوبی خیس خورده باشد معمولا میزان آب مورد نیاز برای پخت شله زرد شش برابر مقدار برنج است. البته لازم به ذکر است که بسته به انواع برنج ممکن است این مقدار تغییر کند، بنابراین اگر در نهایت حس کردید شله زرد شما سفت شده است مقداری آب جوشیده به آن اضافه کنید. 
4) شکر را حتما باید بعد از پخته شدن برنج اضافه کنید، اگر برنج شما هنوز کامل نپخته باشد و شما شکر را اضافه کنید پخت برنج کامل نخواهد شد.
5) زعفران ساییده شده را همانطور که قبلا گفته شد ابتدا در مقداری آب جوش حل کنید دربی روی آن بگذارید و چند دقیقه صبر کنید تا به اصطلاح دم بکشد و بعد داخل شله زردتان بریزید. البته اگر مایل هستید که رگه‌های زعفران در شله زردتان مشخص باشد می‌توانید از زعفران ساییده‌نشده استفاده کنید.
6) بعد از اضافه کردن شکر دائما شله زرد را هم بزنید تا ته نگیرد.
7) در صورتیکه نمی‌خواهید دانه‌های هل در شله زردتان حس شود می‌توانید به جای آن از عرق هل استفاده کنید. 

نگهداری شله زرد 

شله زرد را باید در یخچال نگهداری کنید. حتما برای شما پیش آمده است که بعد از چند روز ظرف شله زرد را از یخچال درآورده و دیده‌اید که آب انداخته است. این موضوع نباید شما را نگران کند، آب انداختن به دلیل این است که به مرور از مولکول‌های نشاسته موجود در آن خارج می‌شود و این به معنای فساد شله زرد نیست اما بعد از چند روز نگهداری در یخچال کیفیت این دسر به مرور افت خواهد کرد.

ارزش غذایی شله زرد

ماده اولیه اصلی که در این دسر به‌کار می‌رود برنج است، برنج از جمله کربوهیدرات‌های پیچیده است و می‌توان گفت حدود 90 درصد کالری برنج از کربوهیدرات حاصل می‌شود. پروتئین و فیبر موجود در آن هم در محدوده قابل قبول است و به ارزش غذایی آن می‌افزاید. 
این ماده غذایی منبع غنی از ویتامین‌های گروه B است که در متابولیسم بدن نقش اساسی داشته و در سلامت پوست، عضلات و سیستم ایمنی بدن نقش دارد.

بادامی که در این دسر خوشمزه استفاده می‌شود سرشار از مواد مغذی مثل فیبر، منیزیم، ویتامین E، منگنز، انواع آنتی اکسیدان‌ها و پروتئین است.

دارچین دارای خواص ضد التهابی است و این ادویه از دیرباز به دلیل خواص دارویی در طب سنتی کاربرد داشته است. همچنین دارچین، سرشار از آنتی اکسیدان است، آنتی اکسیدان‌ها با رادیکال‌های آزاد که اثبات شده‌است از عوامل اصلی ایجاد سرطان هستند مقابله می‌کند.

زعفران یک رنگ‌دهنده طبیعی است که علاوه‌ بر‌آنکه دارای مقادیر زیادی آنتی اکسیدان است می‌تواند ضدافسردگی و شادی‌آور باشد. این ماده درگذشته در طب سنتی مصارف زیادی داشته‌است.

شکر منبع انرژی است و به سرعت قند خون را بالا می‌برد، این ماده برای افرادی که قند خون بالایی دارند یا از بیماری دیابت رنج می‌برند مناسب نیست،‌این افراد بهتر است شکر را حدالامکان کاهش داده یا حذف کنن. البته شله زرد را با مقادیر کمی شیره انگور هم می‌توان تهیه کرد.

به ارزش غذایی تمامی مواد تشکیل دهنده این دسر خوشمزه به صورت خلاصه اشاره شد و حالا می‌دانیم که با مصرف شله زرد کم شکر،می‌توانیم بخشی از ویتامین‌ها و مواد مغذی بدن را تامین کنیم اما باید به یاد داشته باشیم که زیاده‌روی در مصرف آن توصیه نمی‌شود.

اگر برای ادای نذرتان شله زرد می‌پزید و از ظروف یک‌ بار مصرف استفاده می‌کنید نباید شله زرد را به صورت داغ درآن بریزید مواد موجود در ظرف مانند فنول، گازی آزاد می‌کند که احتمال ابتلا به سرطان را بالا می‌برد. توصیه می‌شود و همینطور استفاده از این ظرف‌ها به‌طور مستقیم بر سلامت دستگاه گوارش، قلب و سیستم عصبی تاثیرگذار است. در صورتی که مجبور به استفاده از ظروف یک بار مصرف هستید سعی کنید انواع گیاهی آن را تهیه کنید که در حفظ سلامت خود و دیگران، طبیعت و محیط زیست نقش داشته باشید. شاید بهترین راه این باشد که ما هم مثل نسل‌های گذشته نذریمان را در کاسه‌های رنگی چینی، بلور و غیره پخش کنیم، تصور کنید دوباره درب خانه‌تان را بزنند و شله زردی را در کاسه‌ای گل‌دار به دستتان بدهند، قطعا خوشحال خواهید شد و خاطرات زیادی برای شما زنده می‌شود. علاوه بر این در حفظ سلامت اطرافیان و محیط زیست هم نقش مهمی داشته‌اید.

دیدگاه‌ها

افزودن دیدگاه جدید